SU YÖNETİMİNDE “SİVAS MODELİ” TÜRKİYE’YE ÖRNEK OLUYOR
Sivas Belediye Başkanı Dr. Adem Uzun’un göreve başladığı dönemde yüzde 53 seviyesinde olan içme suyu kayıp-kaçak oranı, yürütülen çalışmalar sonucunda 21 ay gibi kısa bir sürede yüzde 43’e düşürüldü. Yaklaşık yüzde 10’luk bu iyileşme, yıllık su tüketimi baz alındığında Sivas’ın en büyük ilçelerinden biri olan Şarkışla’nın toplam su kullanımına eşdeğer bir tasarruf anlamına geliyor. Ortaya çıkan tablo, uygulanan politikanın yalnızca teknik değil, aynı zamanda ekonomik ve çevresel açıdan da önemli bir kazanım sağladığını gösteriyor.
Başkan Uzun’un enerji, çevre ve su temalı sempozyumlarda sıkça dile getirdiği SCADA tabanlı akıllı su yönetimi, kısa sürede akademik ve teknik çevrelerin yanı sıra ulusal basının da dikkatini çekti. Özellikle Ankara, Bursa, İzmir başta olmak üzere birçok büyükşehirde yaşanan su kesintilerinin ardından, Sivas’ta uygulanan sistem ulusal basında “Sivas Modeli” olarak örnek gösterilmeye başlandı.
Bu gelişmeler üzerine farklı şehirlerden belediyelere bağlı teknik heyetler Sivas’a gelerek sistemi yerinde inceledi. Bazı belediyeler ise benzer uygulamaları kendi şehirlerinde hayata geçirmek üzere çalışmalara başladı.
“SCADA DAHA ÖNCE KURULMUŞTU” İDDİASI
“Sivas Modeli”nin ulusal basında örnek gösterilmesinin ardından, şehirde bazı çevreler tarafından SCADA sisteminin eski belediye başkanlarından Sami Aydın döneminde kurulduğuna yönelik iddialar gündeme getirildi. Bu iddialara dayanak olarak, geçmiş yıllarda yerel basında yer alan “Uzaktan Kontrol ve Müdahale İçin SCADA Sistemi Kuruldu” başlıklı haberler gösterildi.
SCADA Supervisory Control and Data Acquisition yani Merkezi Kontrol (yani müdahale) ve Veri Toplama Sistemi anlamına geliyor.
Sami Aydın döneminde kurulan ve SCADA adı verilen sisteminin sadece baraj ve bazı depo çıkışlarına yerleştirilen debimetreler üzerinden sınırlı ölçüm yapan bir sistem olduğu; depolara giren suyun büyük bölümünde ölçüm bulunmadığı, şebeke hatlarından veri alınamadığı, basınç yönetimi ve uzaktan müdahale imkânının olmadığı, su sayaçlarındaki su tüketiminin görülmediği, şebeke kayıp ve kaçak oranlarının tespit edilmediği ayrıca hatlarda sisteme entegre vantuz olmadığı biliniyor. Bu haliyle söz konusu yapının, SCADA’nın açılımından yalnızca “DA” (Data Acquisition - Veri Toplama) bölümünü karşıladığı ifade ediliyor.
ADEM UZUN DÖNEMİ: ENTEGRE, MODERN VE AKTİF SCADA
Adem Uzun döneminde devreye alınan SCADA altyapısı ise tam teşekküllü, modern ve entegre bir sistem olarak dikkat çekiyor. Uygulamayla birlikte; DMA (izole bölge) alanlarında hat basınçları uzaktan yönetiliyor, şebekedeki su tüketimi anlık izleniyor, kayıp-kaçaklar alarm ve uyarı sistemleriyle tespit ediliyor. Ayrıca abone tüketimleri ile hatlara giren su karşılaştırmalı olarak analiz ediliyor, hat onarımları sonrası vantuz sistemleriyle hava tahliyesi yapılıyor ve arıza ya da basınç düşüşleri merkeze anında bildirim olarak iletiliyor.
Bugün Sivas Belediyesi tarafından kurulan SCADA altyapısı; yerli ve millî yazılım, uzaktan yönetim kabiliyeti, şebeke bazlı analiz ve ölçülebilir tasarruf sonuçlarıyla Türkiye genelinde birçok belediyenin örnek aldığı bir model haline gelmiş durumda.
Ortaya çıkan tablo, “Sivas Modeli”nin bir algıdan ibaret olmadığını, sahada karşılığı olan somut bir sistem olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Ayrıca SCADA’nın kavramsal içeriğini de tam olarak karşıladığı gibi gerçek bir SCADA sistemi olarak karşımıza çıkıyor ve tüm Türkiye’de adından söz ettiriyor.
BAŞKAN SADECE PROJELERİNE ODAKLANMIŞ DURUMDA
Belediye Başkanı Adem Uzun ise tüm tartışmalardan uzak işine odaklanmış durumda. 2026 ve 2027 yılında 25 adet daha DMA odası kurulacağını ve SCADA sistemine tam entegre olacağını ifade eden Uzun’un hedefi saniyede 200 lt/su tasarrufu sağlamak. Bu da Sivas’ın yıllık su tüketiminin yaklaşık %15’ine tekabül ediyor.
Bu açıdan bakıldığında da “kaynaktan musluğa suyu doğru yönetiyoruz” sloganıyla hareket eden Sivas Belediyesi’nin kurduğu SCADA sisteminin şehir için ne kadar önemli olduğu ortaya çıkıyor. Modern, bilimsel ve teknolojik sistemlerin şehre dahil edilirken, akademisyen bir belediye başkanının farkı da tam bu noktada önem kazanıyor.