MODERN HAYATIN SESSİZ TÜKENİŞİ

“Düzelmeyecek insanları, sürekli iyileştirmeye çalışanlar, kendini hasta eder.” sözü, günümüz insan ilişkilerinin en büyük açmazlarından birini yalın ama çarpıcı biçimde anlatır. Modern hayat, bireye “çözüm üretme”, “her şeyi düzeltme” ve “herkesi kurtarma” sorumluluğu yükler. Oysa bu sorumluluk, çoğu zaman kişinin kendi sınırlarını aşmasına ve içsel bir tükenmişliğe sürüklenmesine neden olur.

Güncel hayatta bu durumu en çok aile ilişkilerinde, arkadaşlıklarda ve iş ortamlarında görürüz. Sürekli şikâyet eden ama değişmek için adım atmayan bir yakın, hatasını kabul etmeyen bir yönetici ya da her defasında aynı davranışları tekrar eden bir arkadaş… İyi niyetle yaklaşan kişi, empati kurar, dinler, çözüm önerir, fedakârlık yapar. Fakat karşı taraf değişmeye niyetli değilse bu çaba, zamanla bir duvara çarpar. Duvar yıkılmaz; yorulan, çabalayan olur.

Başka bir açıdan bakıldığında bu durum “duygusal emek sömürüsü” olarak tanımlanabilir. Kişi, karşısındakinin sorumluluğunu üstlenir; onun iyileşmesini, düzelmesini kendi görevi sanır. Ancak değişim, dışarıdan zorlanarak değil, içeriden talep edilerek gerçekleşir. İstemeyen bir insanı iyileştirmeye çalışmak, hem gerçekçi değildir hem de iyileştirmeye çalışanı yavaş yavaş hasta eder: uykusuzluk, kaygı, öfke ve değersizlik hissi buna eşlik eder.

Günümüzün “her şeye yetişme” ve “herkese iyi gelme” kültürü, bu sözü daha da güncel kılar. Sosyal medyada bile insanlar, başkalarının hayatlarını düzeltme yarışına girerken kendi ruh sağlıklarını ihmal eder. Oysa sağlıklı sınırlar çizmek, bencillik değil; bilgeliktir. Herkesin yarası kendine, ilacı yine kendinedir.

Bu söz bize şunu hatırlatır: Yardım etmek erdemdir, ama kendini feda etmek zorunluluk değildir. Değişmeyeni zorlamak yerine, kendi iyiliğimizi korumayı öğrenmek; hem insan ilişkilerinde dengeyi sağlar hem de ruh sağlığımızı ayakta tutar.